Kao NATO '99: Iranci kasetnim bombama ubili devojčicu (11)

Jedanaestogodišnja devojčica koja je ranjena kada je iranska kasetna bomba pogodila izraelski grad ranije tokom rata, preminula je.

Prema pisanju lista "Tajms of Izrael", čelnici izraelskog grada Bnej Brak je objavili su da se devojčica zove Nesja Karadi.

Ona je teško povređena u iranskom napadu 31. marta.

Grad je danas objavio da je preminula od zadobijenih povreda.

Bombardovanje Niša kasetnim bombama 1999.

Bombardovanje Niša kasetnim bombama desili su se 7. maja i 12. maja 1999. godine tokom NATO bombardovanja SR Jugoslavije. To su jedni od najozbiljnijih napada u toku NATO bombardovanja SRJ u kojem je došlo do stradanja civila korišćenjem kasetnih bombi BLU-97.

Prvo bombardovanje je bilo "značajniji" događaj jer je uključivao smrt civila uz upotrebu kasetnih bombi tokom NATO bombardovanja u Jugoslaviji.

Sutradan, 8. maja, generalni sekretar NATO-a, Havijer Solana, potvrdio je odgovornost NATO-a za napad, izjavom da je "NATO potvrdio da je oštećenje pijace i klinike prouzrokovalo NATO oružje koje je promašilo cilj". Prema izvorima iz vojske SAD, kontejner kasetne bombe CBU-87 nije se otvorio iznad cilja nego ubrzo nakon izbacivanja iz aviona, zbog čega je submunicija pala na druge ciljeve unutar grada.

Kasetne bombe je izbacio holandski F-16. Nakon ovog napada Holanđani su prekinuli da koriste kasetne bombe tokom bombardovanja, što nije bio slučaj sa drugim članicama NATO pakta. Avioni britanskog Kraljevskog vazduhoplovstva su i nakon ovog slučaja nastavili da koriste kasetne bombe.

"Human rights watch" je osudio napad i upozorio da kasetne bombe ne smeju da se koriste prilikom napada na urbana naselja zbog gustine naseljenosti područja. "Amnesti internašnal" je objavio da NATO nije preduzeo mere opreza i da je prekršio zabranu nesrazmernog napada prema članku 54 (4) i (5) protokola I.

Spisak niških žrtava

Aleksandar Deljan (1949)
Božidar Veljković (1961)
LJubiša Stančić (1941)
Božidar Đorđević (1942)
Gordana Sekulić (1971)
Trifun Vučković (1913)
Slobodanka Stoiljković (1937)
Dragiša Vučić (1941)
Živorad Ilić (1928)
Vera Ilić (1934)
Saša Miljković (1966)
LJilja Spasić (7 meseci trudnoće) (1973)
Gerasim Jovanovski (1915)
Milutin Živković (1925)
Dragiša Anđelković (1947)

Smrt srpskih civila

Na Niš je tokom bombardovanja ukupno bačeno 36 tovara kasetnih bombi, gde je ubijeno 15 civila, dok je 30 civila povređeno a od tog broja 8 civila je teško povređeno, zatim oštećeno je 120 stambenih objekata, totalno je uništeno 47 putničkih automobila a 15 automobila je pretrpela neka oštećenja.

I pored nekoliko akcija čišćenja terena od zaostalih kasetnih bombi, njihovo definitivno uklanjanje (2010. godine) još nije moglo biti završeno. U 2015. godini, površina od 10.830.927 kvadratnih metara oko Niša je očišćena od kasetnih bombi, dok je najavljeno čišćenje još 6.000.000 m².

Šta su to kasetne bombe?

Kasetna bomba, rasprskavajuća bomba, klaster bomba, kasetna avio-bomba (KAB) je vrsta slobodnopadajuće, aerodinamički oblikovane municije sa kasetnom bojevom glavom koja se baca iz vazduha ili ispaljuje sa zemlje. U principu to je nevođena avio-bomba, sa bojevom glavom - specijalnim, „kontejnerom“ u kome je smeštena podmunicija koja se popularno naziva „submunicija“.

Kasetna bomba je konstruisana tako da u svojoj unutrašnjosti nosi submuniciju najrazličitijeg dejstva: rasprskavajućeg, probojnog, zapaljivog ili kombinovanog. Svrha ovakvih bombi je uništavanje neprijateljske žive sile, uništavanje materijalno-tehničkih sredstava, zaprečavanje puteva i onemogućavanje korišćenje objekata (npr. aerodroma). Postoje i bombe dizajnirane da uništavaju železničke pruge, dalekovode, oslobađaju hemijsko ili biološko oružje, kao i što postoje bombe, koje mogu da razbacaju neubojiti sadržaj, kao što su leci.

Kasetna bomba je sastavljena od kontejnera u kome ima od nekoliko desetina do nekoliko stotina kasetnih bombica, gde se prilikom dejstva oslobađa veći broj manjih bombica nad širom okolinom, koje predstavljaju opasnost po civilno stanovništvo još dugo godina posle toga. Takvu neeksplodiranu municiju je vrlo skupo pronaći i ukloniti. Stoga za kasetne bombe možemo da kažemo da su jedno od najmonstruoznijih oružja današnjice od koga i nakon završetka rata većinom stradaju civili u preko 95% slučajeva, kao na primer u Vijetnamu i Laosu gde i posle 30 godina veliki broj njih strada.

Postoje i druge vrste ove municije, poput hemijskih, bioloških i antielektro kasetnih bombi sa grafitnim vlaknima (BLU-114/B) koje su namenjene da izazovu kratke spojeve, oštete ili onemoguće dovod električne energije u visokonaponskim dalekovodima i elektro podstanicama. Te kasetne bombe su prvi put korišćene na teritoriji tadašnje Jugoslavije 1999, a prevashodno na Kosovu, od strane Amerike i njenih NATO saveznika. Što se tiče hemijskog oružja u kasetnim bombama, razvijali su ga tokom 1950-ih i 1960-ih godina SAD i Sovjetski Savez. Konvencija o hemijskom oružju je 1993. godine zabranila upotrebu tog oružja.

Pretnja civilima

Iako su sva oružje opasna, kasetne bombe predstavljaju posebnu pretnju po civilno stanovništvo iz dva razloga: imaju široko područje dejstva i uvek ostaje veliki broj neeksplodiranih bombi u zoni dejstva. Neeksplodirane bombe mogu ostati opasne i decenijama nakon završetka sukoba, imamo primer iz rata u Vijetnamu i Laosu koji su bombardovani davne 1973. godine, pa i dalje imamo veliki broj žrtava, gde samo u Laosu imamo godišnje preko 100 civilnih žrtava.

Jedan kontejner kasetne bombe pri dejstvu zauzima prostor veličine od 2-3 fudbalska igrališta a veoma često se pri napadu dešava i izbacivanje više od jedne kasetne što u zoni udara zauzima daleko veću površinu. Zbog toga ne strada samo vojska nego najčešće stradaju civili i nedužna deca. A još problematičnija upotreba kasetnih je u gusto naseljenim mestima, gde imamo primer iz 1999. godine kada je NATO gađao centar Niša, i tada je stradalo više desetina naših građana. Imamo i jedan slučaj iz Libana gde je za samo 3 dana bačeno 4 milion kasetnih, gde i dan danas strada po nekoliko civila svakog meseca.

Kasetne bombe su dokazano pogubne za civilno stanovništvo i zbog ogromnog stradanja civilnog stanovništva od kasetne municije došlo je do velikog protivljenja korišćenju kasetnih bombi počev od Crvenog krsta, zatim stotine organizacija iz celog sveta, onda koalicija za zabranu kasetne municije, kao i Ujedinjene nacije. Handicap International je 2005. godine radio studio stradanja civila u svetu od kasetne municije i zabeležio je 13.306 zvanično potvrđenih žrtava, a to je od tog broja 98% civilnih žrtava, dok je 27% stradalo dece. A prema zvaničnim podacima UN-a od kasetne municije je stradalo nešto više od 95% civila u odnosu na broj vojnika, a od tog broja 25% su deca, što je približno isti podatak koji je dao i Handicap Internešnal u svojim izveštajima.