Zemlja nije okrugla kao što mislite: Oblik joj se menja

Međutim, taj oblik se menja kako globalno zagrevanje ubrzava topljenje polarnih ledenih kapa.

Prema istraživanju objavljenom u časopisu "JGR Solid Earth", čvrsta površina Zemlje postaje sve okruglija. Hristoforos Kocakis, geodeta sa Univerziteta Aristotel u Solunu, razvio je novu metodu analize podataka globalnih navigacionih satelitskih sistema (GNSS), koji mere pomeranje Zemljine površine.

Rezultati pokazuju da se polarna područja podižu, dok se ispupčenje Zemlje na ekvatoru smanjuje.

Polovi se podižu, ekvator se spušta

Između 2011. i 2015. godine polovi su se podizali brzinom od približno 0,5 do jednog milimetra godišnje. Istovremeno, ekvatorijalno ispupčenje smanjivalo se sličnom brzinom.

Promene su se ubrzavale i tokom prethodnih decenija. Poređenje podataka pokazuje da je stopa promene između 2011. i 2015. bila veća nego u periodu od 1997. do 2000. godine.

Prema procenama iz istraživanja, brzina podizanja polova povećava se za približno 0,25 milimetara godišnje svakog desetleća, dok se smanjivanje ekvatorijalnog ispupčenja ubrzava za oko 0,4 milimetra godišnje po deceniji.

U poređenju sa planetom širokom približno 12.800 kilometara, ove promene su gotovo neprimetne. Ipak, satelitska merenja pokazuju da su one merljive i da se ubrzavaju.

Kako topljenje leda menja oblik planete?

Objašnjenje leži u preraspodeli mase na Zemlji, objašnjava "Gizmodo". Dok ledeni pokrivači Grenlanda i Antarktika gube masu, smanjuje se pritisak kojim su milionima godina opterećivali Zemljinu koru.

Zbog toga se tlo u polarnim krajevima postepeno podiže. Voda nastala topljenjem leda otiče u okeane i raspoređuje se po planeti, a njeno nakupljanje u nižim geografskim širinama povećava opterećenje u predelu ekvatora, zbog čega se tamo čvrsta površina može dodatno spuštati.

Takve promene pokazuju da Zemljina kora nije potpuno kruta: tokom dugih vremenskih perioda može se deformisati kao odgovor na promene u opterećenju.

Takođe, važno je razlikovati oblik čvrste Zemljine površine od oblika koji obuhvata okeane i raspodelu vode. Novo istraživanje bavi se isključivo promenama čvrste površine.

Kada se u obzir uzme i morska voda koja se preraspodeljuje ka ekvatoru, ekvatorijalno ispupčenje čitave planete zapravo se povećava.

Promene oblika Zemlje opisane u studiji ne predstavljaju neposrednu pretnju po život, ali i dalje jasno pokazuju ljudski uticaj na klimu i fizička svojstva planete.

(MONDO)