UPALI KOPNENO"Jedna od najsmelijih operacija u istoriji SAD"

Američki komandosi bili su duboko unutar iranske teritorije kako bi spasili oborenog pilota, prenose američke novinske agencije u nedelju, nekoliko sati nakon što je predsednik Donald Tramp objavio da je član posade aviona F-15 izvučen "živ i zdrav".

BloombergAdria.com

Izraelska podrška operaciji

Izrael je, prema navodima izraelskog bezbednosnog zvaničnika, pružio obaveštajnu pomoć Sjedinjenim Državama tokom operacije spasavanja i zaustavio napade u tom području kako bi omogućio sprovođenje misije.

❗️After the evacuation of the second pilot from the downed F-15E, the 🇺🇸United States was forced to destroy two HC-130J Combat King II search-and-rescue aircraft that were unable to leave 🇮🇷Iran for unknown reasons.

According to the New York Times, the aircraft were blown up on… pic.twitter.com/Fz7dug2CpO

— 🪖MilitaryNewsUA🇺🇦 (@front_ukrainian) April 5, 2026

Teheran je ove nedelje saopštio da je oborio F-15, prvi američki borbeni avion koji je pao u Iranu od početka rata. Vašington nije potvrdio detalje o padu aviona.

Tramp: uspešna i rizična operacija

Tramp je u nedelju ujutro objavio da je američka vojska sprovela jednu od "najsmelijih operacija potrage i spasavanja u istoriji SAD", naglasivši da je spaseni oficir sada "siguran i zdrav".

Učešće elitnih jedinica

Elitni komandosi iz jedinice "Navy SEAL Team 6" imali su zadatak da izvuku pilota, dok su američki jurišni avioni bacali bombe i otvarali vatru na iranske konvoje kako bi ih zadržali na distanci, navodi "NJujork tajms".

Prema istim navodima, kopilot - oficir za oružane sisteme - je ranjen nakon katapultiranja, ali je mogao da hoda i više od jednog dana izbegava zarobljavanje u planinskom području.

Pilot bio naoružan i opremljen za komunikaciju

Neimenovani pilot imao je pištolj, signalna sredstva i bezbedan komunikacioni uređaj za koordinaciju sa spasiocima. Američki komandosi su, prema izveštajima, koristili vatru kako bi odbili iranske snage tokom približavanja mestu izvlačenja.

BloombergAdria.com

Uništeni američki avioni

Dva aviona namenjena za prevoz pilota i spasilaca nisu uspela da napuste udaljenu bazu u Iranu i uništena su kako ne bi pala u ruke iranskim snagama, prenose američki mediji.

Nakon toga, američke snage su koristile tri druga transportna aviona kako bi evakuisali pilota i tim spasilaca iz Irana.

Iranske tvrdnje o neuspehu operacije

Iran tvrdi da je američka operacija uključivala korišćenje napuštenog aerodroma u južnoj provinciji Isfahan, ali da je "potpuno osujećena".

Portparol iranske vojske Ibrahim Zulfagari naveo je da su uništena dva američka transportna aviona C-130 i dva helikoptera "Black Hawk".

BloombergAdria.com

Prema tim tvrdnjama, američke obaveštajne službe su navodno sprovodile kampanju dezinformacija kako bi širile pogrešne informacije o toku operacije.

Tramp potvrdio informaciju o spasavanju drugog pilota

Tramp je takođe potvrdio "uspešno spasavanje još jednog pilota", navodeći da to nije ranije objavljeno kako bi se izbeglo ugrožavanje operacije.

BloombergAdria.com

Dodao je da je to prvi put u vojnoj istoriji da su dva američka pilota spasena odvojeno, duboko sa neprijateljske teritorije, bez američkih žrtava.

Koja je bila uloga spašenog američkog oficira za naoružanje (WSO) u avionu F-15?

F-15E "Strajk Igl" je dvosedni borbeni avion, sa pilotom na prednjem sedištu koji upravlja letelicom i oficirom za naoružanje (WSO) na zadnjem sedištu. Podela zadataka između dva člana posade omogućava efikasnije izvršavanje borbenih misija.

Sistemi kojima "WSO" oficir upravlja

"WSO" ima četiri ekrana ispred sebe koji omogućavaju pristup različitim sistemima, uključujući:

Ovi sistemi omogućavaju "WSO-u" da prati situaciju i upravlja oružjem u realnom vremenu.

Lociranje i izbor ciljeva

"WSO" upravlja i tzv. targeting podom (sistemom za označavanje ciljeva), pomoću kojeg locira mete ili bira unapred zadate ciljeve koje je definisala komanda.

Glavni zadatak - precizno dejstvo

Osnovni zadatak "WSO-a" je da obezbedi precizno pogađanje ciljeva. U tom procesu sarađuje sa "JTAC" timovima (Joint Terminal Attack Controllers) na zemlji, koji usmeravaju vazdušnu podršku.

Takođe, "WSO" je odgovoran za pravilnu konfiguraciju svakog oružja pre upotrebe, kako bi se osiguralo njegovo efikasno dejstvo.

Zahtevna i intenzivna uloga

Uloga "WSO-a" je veoma zahtevna. Tokom misije, glava mu je često fokusirana na instrumente i ekrane, dok pilot izvodi agresivne manevre kako bi doveo avion u optimalnu poziciju za lansiranje oružja.

(Kurir/The New York Times/BBC)