ŠOK PODACI: Amerikanci ubili 153 civila u napadima na Jemen

Podaci su deo godišnjeg izveštaja o civilnim žrtvama koji je u sredu dostavljen Kongresu, a objavljeni su u trenutku pojačane zabrinutosti zbog stradanja civila u vojnim operacijama Trampove administracije. Ta zabrinutost je porasla i među poslanicima nakon što je početkom godine američki projektil pogodio iransku osnovnu školu i usmrtio do 168 ljudi.

Uz to, agencija AP izvestila je da je ministar odbrane Pit Hegset navodno drastično smanjio broj zaposlenih u kancelariji zaduženoj za smanjenje štete civilima, piše Juronjuz.

U fokusu napadi iz aprila 2025.

Pentagonova revizija bila je usmerena na tri vazdušna napada izvedena u aprilu 2025. tokom američke kampanje protiv hutista.

Militanti su tada napadali trgovačke brodove u Crvenom moru, ključnom plovnom putu za svetsku trgovinu koji vodi prema Sueckom kanalu, Sredozemlju i Izraelu.

U izveštaju se navodi da su ciljevi napada bile neprijateljske snage u Sani, glavnom gradu pod kontrolom pobunjenika, kao i u blizini luke Ras Isa. U tim je napadima ukupno ubijeno 153 civila, a 243 ih je ranjeno.

Napad na luku bio je najsmrtonosniji, sa 80 poginulih i 171 ranjenom osobom. Eksplozije su stvorile ogromne vatrene kugle, a kamioni cisterne pretvoreni su u podrugljene olupine. Hutisti su na svom satelitskom kanalu al-Masira objavili snimke sa mesta događaja koje su prikazivale tela razbacana po lučkom području.

Američka Centralna komanda (CENTCOM), koja upravlja vojnim operacijama na Bliskom istoku, tada je objavila da "napad nije bio usmeren na nanošenje štete narodu Jemena".

U saopštenju Centralne komande iz aprila 2025. stoji:

- Američke snage delovale su kako bi eliminisale ovaj izvor goriva za teroriste hutiste koje podržava Iran i uskratile im nezakonite prihode kojima više od deset godina finansiraju teror u celoj regiji.

Komanda je zaključila kako je "verovatnije nego ne" da su tri napada uzrokovala štetu civilima. Ta procena se temelji na američkim obaveštajnim podacima, snimcima i javno dostupnim izveštajima.

Pitanje odštete žrtvama

U Pentagovoj reviziji navodi se da isplate odštete za ova tri napada nisu smatrane prikladnima, ali nije pojašnjeno zašto. Takve isplate jedan su od mogućih odgovora kada američke vojne operacije uzrokuju ranjavanje ili smrt civila.

U izveštaju se dodaje da one nisu zakonska obaveza niti predstavljaju priznanje krivice.

Isplate odštete nisu bez presedana. Nakon pogrešnog napada dronom u Avganistanu 2021. godine, u kojem je ubijeno desetoro ljudi, među kojima sedmoro dece, Pentagon je objavio da će isplatiti odštetu porodicama žrtava.

Kontekst napada i rast napetosti

Američka vojska započela je napade na hutiste 2023. godine, za vreme Bajdenove administracije, nakon što su militanti počeli da lansiraju bespilotne letelice i projektile na trgovačke brodove u Crvenom moru.

Hutisti su tvrdili da napadima žele da zaustave izraelski rat protiv Hamasa u Gazi i podrže Palestince, iako su se napadi događali i u vreme kada su pokušavali da ojačaju sopstveni položaj u Jemenu.

Kampanja protiv hutista pod vođstvom SAD prerasla je u najintenzivniju pomorsku bitku sa kojom se američka mornarica suočila od Drugog svetskog rata, kako su vojni lideri i stručnjaci izjavili za AP 2024. godine. Američki borbeni avioni i razarači obarali su dronove i projektile ispaljene na trgovačka plovila i američke ratne brodove.

Hutisti sada izvode sve više napada na vladine snage u Jemenu, naftna postrojenja u susednoj Saudijskoj Arabiji, koja podržava jemensku vladu, te na saudijske brodove u Crvenom moru. Raste zabrinutost da bi obnovljeno nasilje moglo ponovo da podstakne građanski rat u Jemenu, koji je od 2022. bio pod primirjem, i otvori novi front u sukobima na Bliskom istoku.