Pre tačno 80 godina: Na današnji dan streljan Draža Mihailović

Mihailović je rehabilitovan sudskom odlukom maja 2015. godine, kojom je presuda iz 1946. obesnažena.Podnosioci zahteva za rehabilitaciju bili su njegov unuk Vojislav Mihailović, Srpska liberalna stranka, asocijacije bivših pripadnika Mihailovićevih formacija - Udruženja pripadnika Jugoslovenske vojske u otadžbini, Udruženja političkih zatvorenika i žrtava komunističkog režima i drugi.Spor na temu &quot;lika i dela&quot; Dragoljuba Mihailovića, odnosno njegove istorijske uloge i učinka nije time, međutim, okončan.U osnovi, neslaganja u javnosti, publicistici, pa i istoriografiji, o njemu i njegovom delu, nemaju mnogo veze sa sudskim procesom i izraz su prethodnih uverenja, koja će uglavnom ostati &quot;ušančena&quot; i posle rehabilitacije.Sud nije mogao da promeni tumačenja istorijske uloge Mihailovića, ali jeste rasvetlio da li je sudski proces protiv njega vođen valjano.Proces protiv Mihailovića i dvadsettrojice drugih, od čega deset u odsustvu, održan je u Beogradu, pred Vrhovnim sudom Federativne Narodne Republike Jugoslavije i trajao je od 10. juna do 15. jula 1946. godine.Presudom izrečenom 15. jula 1946. Dragoljub Mihailović je osuđen na smrt i presuda je, najverovatnije, izvršena streljanjem 17. jula.Zbog nepostojanja dokaza o Mihailovićevoj smrti, rešenjem Prvog osnovnog suda u Beogradu, kao datum smrti utvrđen je 17. jul 1946. godine.Sva nastojanja da se pronađu njegovi posmrtni ostaci do sada su bila bez rezultata.Sud je osporio valjanost procesa održanog 1946. zbog niza manjakavosti.Korektna odbrana bila je onemogućena, a nisu postojale ni osnovne pretpostavke za pravedan sudski spor.Dragoljub Mihailović napad na Kraljevinu Jugoslaviju dočekao je u činu pukovnika. Nakon Aprilskog rata 1941. s malom grupom istomišljenika koji su poput njega odbili da se predaju okupatoru, započeo je okupljanje i organizaciju gerilske formacije koja će docnije postati poznata kao Jugoslovenska vojska u otadžbini ili Ravnogorski pokret.Izbeglička vlada dodelila mu je 7. decembra 1941. čin brigadnog generala. Mihailović je takođe bio, formalno, ministar vojni u vladama Slobodana Jovanovića, Miloša Trifunovića i Božidara Purića.Dragoljub Mihailović rođen je 27. aprila 1893. u Ivanjici, gde se njegov otac tada našao kao učitelj. Rodom je, inače, bio iz požarevačkog kraja.Pošto je rano ostao bez roditelja, brigu o troje dece preuzeo je stric.Završio je gimnaziju u Beogradu, a školovanje na Nižoj vojnoj akademiji prekinuo je 1912. godine, od kada učestvuje u balkanskim i Prvom svetskom ratu. U ratovima je ranjavan i odlikovan. Dalje vojno obrazovanje nastavlja u međuratanom periodu. Predavao je taktiku na Visokoj školi Vojne akademije, a izvesno vreme provodi i kao vojni ataše u Sofiji i Pragu.Pošto je maja 1941. poveo gerilsku grupu, iz koje je izrasla Jugoslovenska vojska u otadžbini (Ravnogorski pokret, četnici), Mihailović je negde do 1943. priznavan, pa i slavljen, u SAD i Britaniji kao vođa jednog od gerilskih pokreta u Evropi. Situacija se tokom 1943. promenila i London je postupno prihvatio kao vodeći pokret otpora u okupiranoj Jugoslaviji - NOVJ, partizanski pokret.Postoje brojna timačenja zašto je pokret koji je Mihailović predvodio na kraju odbačen od zapadnih saveznika, a najčešće se u tom smislu pominje mreža sovjetske agenture koja se tada pokazala kao vrlo efikasna.Ono što se, međutim, ređe pominje jeste činjenica da su odgovarajuće britanske službe uspele da provale sistem šifriranja Nemaca i da je London sasvim izvesno znao kakva je realno situacija na terenu u okupiranoj Jugoslaviji, odnosno šta javljaju komande nemačkih jedinica na terenu.Bilo taktičke kolaboracije ili ne, a u manjoj ili većoj meri toga je bilo na svim stranama, Mihailović i njegov pokret su na kraju potpuno poraženi.Poznato američko odlikovanje koju mu je 1948. godine, posthumno, dodelio američki predsednik Truman bilo je plod činjenice da su Mihailovićeve snage spasile stotine savezničkih pilota, koji su oboreni tokom dejstava nad okupiranom Srbijom.Prema američkim podacima, njih je bilo ukupno 417, od čega 343 Amerikanca.BONUS VIDEO:

Pre tačno 80 godina: Na današnji dan streljan Draža Mihailović

Vaš komentar

Nema komentara