Jedno od otkrića odnosi se na rukopis iz šestog veka poznat kao Kodeks H, koji sadrži prepis Poslanica svetog Pavla.
Priča o ovom rukopisu je dramatična. Naime, između 10. i 13. veka, monasi u manastiru Velika Lavra na Svetoj Gori u Grčkoj sistematično su rastavljali stari kodeks, a njegove dragocene stranice od pergamenta koristili su kao materijal za uvezivanje i zaštitne listove za druge, novije knjige.
S vremenom je Kodeks H kao celina nestao, a njegovi fragmenti raspršeni su širom Evrope. Iako se otprilike znalo šta je rukopis sadržao, smatralo se da su njegov precizan izgled, raspored teksta i beleške na marginama nepovratno izgubljeni.
Međutim, međunarodni tim istraživača pod vođstvom Garika Alena, profesora biblijskih studija na Univerzitetu u Glazgovu, uspeo je da učini gotovo nemoguće. Rekonstruisao je čak četrdeset i dve prethodno nepoznate stranice.
Foto: Depositphotos/billiondigital
"Međunarodni tim akademika predvođen profesorom Garikom Alenom sa Univerziteta u Glazgovu uspešno je pronašao 42 izgubljene stranice iz jednog od najvažnijih ranih rukopisa Novog zaveta na svetu: Kodeksa H. Rukopis, kopija Poslanica svetog Pavla iz 6. veka, izgubljen je za istoriju kada je rastavljen u samostanu Velika lavra na Svetoj gori u Grčkoj u 13. veku", potvrdio je Univerzitet u Glazgovu na svojim službenim stranicama.
Pročitajte još
Moderna tehnologija oživela zaboravljeno mastilo
Ključ uspeha ležao je u primeni multispektralnog snimanja, tehnologije koja omogućava detekciju tragova mastila nevidljivih golim okom. Tim je, naime, shvatio da je u jednom trenutku u istoriji originalni tekst na pergamentu bio ponovno podebljan novim mastilom.
Hemikalije iz tog novog mastila preslikale su se na susedne stranice s kojima su bile u dodiru, pri čemu su ostavile slabašne otiske originalnog teksta. Ti "fantomski otisci", kako su ih nazvali istraživači, postali su vidljivi tek pod specijalizovanim kamerama.
Kako bi bili potpuno sigurni u istorijsku tačnost, naučnici su u saradnji sa stručnjacima iz Pariza sproveli i datiranje ugljenikom-14, što im je omogućilo potvrdu porekla pergamenta iz šestog veka.
Foto: Pavel Iukhimetc / Alamy / Profimedia
Novootkrivene stranice pokazale su da je tekst bio organizovan drugačije od današnjih izdanja Biblije. Sadržao je Eutalijev aparat, složen sistem prologa, spisaka poglavlja i oznaka za citate koji je čitaocima služio kao navigacija pre izuma brojeva stranica.
Još važnije, vidljive su ispravke i beleške koje su monasi dodavali, što je dokazalo da rukopise nisu samo pasivno prepisivali, već da su ih proučavali i prilagođavali.
Skriveno jevanđelje ispod tri sloja zapisa
U drugom, jednako važnom otkriću, medijavelista Grigori Kesel pronašao je skriveno poglavlje Jevanđelja unutar rukopisa u Vatikanskoj biblioteci.
Tekst je bio nevidljiv jer se nalazio na palimpsestu, pergamentu s kojeg je originalni zapis izbrisan kako bi materijal mogao ponovo da se iskoristiti. Ova praksa bila je česta u srednjem veku zbog visoke cene i retkosti pergamenta.
Koristeći ultraljubičastu fotografiju, Kesel je uspeo da prodre kroz gornje slojeve teksta i otkrije najstariji zapis. Reč je o prevodu Jevanđelja po Mateju na starosirijski jezik, koji datira otprilike iz šestog veka, dok je sam prevod nastao pre otprilike 1750 godina.
Ispod gruzijskog teksta na vrhu i grčkog teksta u sredini, sirijski je zapis nudio detaljniju verziju Jevanđelja od standardne grčke koja se danas koristi. Ovo je otkriće veoma važno jer je to tek jedan od četiri poznata rukopisa koji sadrže delove starosirijskog prevoda Jevanđelja.
Oba ova pronalaska pokazuju kako drevni rukopisi nisu bili statični objekti, već živi dokumenti koji su se menjali kroz interakciju sa svojim čitaocima.
Kako je to sažeo profesor Alen govoreći o Kodeksu H: "Otkriti bilo kakav novi dokaz o tome kako je izvorno izgledao, a kamoli ovoliku količinu, monumentalno je postignuće."
BONUS VIDEO:
