Tramp od Irana traži da odustane od svog nuklearnog programa i preti vazdušnim udarima po zemlji.
Iako su bombardovanja i napadi iz vazduha veoma realna opcija, veoma je teško poverovati da se Amerikanci usudili da Iran napadnu kopnenim putem. Razlog za to jeste činjenica da se Iran često naziva neosvojivom tvrđavom zbog svoje edinstvene geografije, koju čine visoki planinski masivi (Alborz, Zagros, Kavkaz) na severu, zapadu i istoku, te pustinjski predeli na jugu, što prirodno štiti unutrašnjost zemlje. Ovaj surovi reljef, uz velike klimatske kontraste, istorijski je onemogućavao dugotrajnu okupaciju.
U oktobru 2018. godine, vrhovni vođa Irana, ajatolah Ali Hamnei, održao je govor na stadionu Azadi u Teheranu pred 80.000 pripadnika Iranske revolucionarne garde (IRGC) kako bi promovisao patriotski politički program „Islam na prvom mestu“.
Poručio je svojim sunarodnicima da budu ponosni na ugled Irana u regionu i svetu i njegovu nepobedivost.
- Suština mog današnjeg govora je prvo da predstavim veličinu Irana; drugo, suverenitet Islamske Republike; treće, nepobedivost iranske nacije - rekao je Hamnei.
Pročitajte još
Foto: Profimedia
On je naglasio da je islam omogućio Iranu da održi svoj teritorijalni integritet i da se „samostalno“ suprotstavi „svetskoj aroganciji“ (iranski eufemizam za zapadni imperijalizam, posebno američki).
- Ukazujem na nepobedivost iranske nacije - što je, naravno, zahvaljujući islamu. Ova nepobedivost se može videti u pobedi nacije protiv Sadamove invazije i njenom otporu neprijateljskim zaverama već 40 godina.
Nema sumnje da je nepobedivost Islamske Republike Iran u velikoj meri posledica islama, odnosno teokratskog islamskog poretka, koji je u potpunosti definisao iransko društvo skoro pola veka. Povratak izvornoj religiji je preporodio iransku naciju i učinio je ponosnom i otpornom na izazove u regionu i na globalnom nivou. Međutim, Iran je bio i ostao nepobediv zahvaljujući svojim prirodnim karakteristikama.
Iako je nedavno bilo naznaka da bi mogao da izbije (veliki) rat između Irana i Izraela i da bi moglo doći do učešća SAD i potencijalne američke invazije, detaljan pogled na geografiju Irana pokazuje da je takav scenario malo verovatan.
Jedinstvena geografija
Iran se nalazi u centru Bliskog istoka i u mnogim pogledima je zemlja koja je milenijumima fascinirala posetioce svojim bogatim istorijskim i kulturnim nasleđem, ali pre svega, svojom jedinstvenom geografijom. Iran je geografski izuzetno raznolika zemlja. Prostire se od Kavkaza na severu do Persijskog zaliva na jugu, graniči se sa planinama na severu, zapadu i istoku, a na jugu je izložen vrućem pustinjskom pejzažu. Zbog svog geografskog položaja, iranska država je praktično neosvojiva tvrđava.
Foto: Profimedia
Istorija je to pokazala bezbroj puta. Iran je zemlja velikih kontrasta u klimi i reljefu. Od gustih, vlažnih šuma provincije Mazandaran na severu do suvih obala Persijskog i Omanskog zaliva. Od visokih i hladnih planinskih venaca Alborza, Zagrosa i Kavkaza do pustinja u centru i jugu. Pored područja plodnog poljoprivrednog zemljišta koje je prošireno kreativnim navodnjavanjem iz podzemnih voda, postoje ogromna područja planina i pustinja ili polupustinja, koja su beskorisna za uzgoj useva, ali pogodna za ispašu stoke tokom određenih delova godine.
Planine, visoravni i pustinje
Planine štite Iran sa tri strane (Alborz, Zagros i Istočnoiranski masivi), a sa jedne strane more (Persijski ili Arapski zaliv). Na severu zemlje nalazi se planinski lanac Alborz. Proteže se 600 km. Prostire se od granice sa Jermenijom duž cele dužine južne obale Kaspijskog jezera do granica sa Turkmenistanom i Avganistanom. Alborz nudi spektakularne prirodne pejzaže, uključujući najviši vrh Irana, stratovulkan, planinu Damavand, na 5.610 metara. Alborz ne samo da nudi zapanjujući pejzaž, već je i izvor reka koje oblikuju plodne doline poput Kaspijskog jezera, gde se gaje mnoge poljoprivredne kulture.
Foto: Vikipedija/Javno vlasništvo
Na zapadu, planinski lanac Zagros proteže se duž iransko-iračke i iransko-turske granice sve do Ormuskog moreuza u Persijskom zalivu. NJegova ukupna dužina je 1.600 km. Planinski lanci imaju brojne vrhove preko 3.000 ili 4.000 m. Pored toga što čine prirodnu granicu, bogati su naftom i gasom. Većina iranskih naftnih polja nalazi se u Zagrosu. Pored toga, lanac je dom brojnih etničkih grupa koje oblikuju kulturnu raznolikost zemlje. Istočni deo Irana zaštićen je Istočnoiranskim lancem, koji je okružen visoravnima koje pokrivaju dve slane pustinje, Dašt-e Kavir (Veliku slanu pustinju) i Dašt-e Lut. Osim nekih raštrkanih oaza, ove pustinje su nenaseljene. Centar Irana sastoji se od nekoliko visoravni koje se zajednički nazivaju Iranska (Persijska) visoravan. Prosečna nadmorska visoravan je oko 900 m, ali nekoliko planina koje se nadvijaju nad njom prelaze 3.000 m. Iran ima samo dve nizije: Huzistansku niziju na jugozapadu i priobalnu ravnicu Kaspijskog mora na severu.
Raznolika klima
Karakteristična karakteristika Irana je njegova raznolika klima. Od suptropske klime na obalama Kaspijskog jezera do pustinjske klime u centralnom delu zemlje, Iran nudi raznovrsne uslove za život i poljoprivredu. Severozapadni regioni blizu granice sa Turskom imaju umerenu klimu sa obilnim padavinama, što omogućava razvoj bogate vegetacije i šuma.
Nasuprot tome, južni i istočni delovi zemlje su pretežno pustinjski, sa retkim padavinama i izuzetno visokim temperaturama tokom leta. Ova područja se suočavaju sa izazovima suše i dezertifikacije, ali su takođe dom brojnih nomadskih zajednica koje su se prilagodile surovim uslovima.
Foto: Depositphotos
Nemogućnost osvajanja Irana sa istoka, severa i zapada
Mongoli su bili poslednja sila koja je uspešno izvršila invaziju na Iran početkom 13. veka, i od tada su svi osvajači zaustavljeni u planinama. Jedini mogući tok strane invazije treba razmotriti, a to bi mogla biti samo američka invazija, s obzirom na geografiju Irana. Planirana američka invazija na istočni Iran iz zapadnog Avganistana bila bi logistički nemoguća za održavanje, ne samo zato što su talibani tamo na vlasti, već i zbog oblika istočnih granica Irana. Prvo, tu je Istočnoiranski masiv duž graničnog područja. Drugo, putovanje od iransko-avganistanske granice do većine većih iranskih gradova zahtevalo bi prelazak dve velike pustinje: Dašt-e Lut i Dašt-e Kavir.
Foto: Profimedia
Temperatura na peščanoj površini pustinje Dašt-e Lut porasla je na 70 stepeni Celzijusa. Pustinja Dašt-e Kavir se sastoji od slane močvare (kaviri) prekrivene debelim blatom. Veoma je lako probiti sloj soli i udaviti se u blatu. Takav teren ne bi dozvolio Amerikancima da koriste mehanizovane i oklopne snage. Pokušaj američke invazije na Iran sa severa i zapada ne izgleda ništa jednostavnije. Iako se severozapadni deo Irana graniči sa Turskom, saveznikom SAD u NATO-u, Ankara sigurno neće dozvoliti SAD da koriste njenu teritoriju kao polaznu tačku za invaziju. To se već dogodilo u slučaju Iraka 2003. godine. Bez obzira na to, planinski lanac Zagros koji definiše iransko-tursku, kao i veći deo iransko-iračke granice, učinio bi invaziju potpuno nepraktičnom.
Šat el-Arab
Potencijalna, ali malo verovatna, mogućnost prodora u zapadni Iran je na samom jugu, gde se reke Tigar i Eufrat spajaju i formiraju reku Šat el-Arab, dugu oko 200 km, koja se uliva u Persijski zaliv. Ovo je bila ruta invazije koju su iračke snage koristile 1980-ih.
Međutim, Iračani su u praksi otkrili da je to močvarno područje koje je lako braniti. Ali čak i ako bi invazione trupe prešle to područje, uskoro bi naišle na Zagros. Međutim, basen Šat el-Araba je dugo bio Ahilova peta Irana, što je jedan od razloga zašto je Teheran uložio toliko napora da stekne uticaj na šiitski Irak. Zbog dobrih iransko-iračkih odnosa, Amerikancima će biti teško da iskoriste Irak kao odskočnu dasku za napad.
Foto: Profimedia
Mogućnost amfibijske invazije na jugu
Jedina šansa za napad SAD bila bi sa juga, iz Persijskog i Omanskog zaliva. Iranska obala je dugačka 2.815 km. Iranske vlasti se za takav scenario pripremaju poslednjih nekoliko decenija. Iranci su se fokusirali na sprečavanje pristupa američkoj mornarici, koristeći ogroman broj precizno vođenih i konvencionalnih raketa, odbrambenih brodova, dronova, podmornica i mina. Brojni zalivi, ostrva i ostrvca na obali su odlična skrovišta za male piratske brodove koji napadaju velike brodove i za kamuflažu raketnih sistema. Uski prostor Omanskog i Persijskog zaliva sprečava efikasnu plovidbu velikih američkih ratnih brodova i nosača aviona, koji mogu postati lake mete za iranske rakete i druge pomorske i vazdušne snage.
Ako je potrebno, Iran bi mogao da uzvrati na invaziju zatvaranjem Ormuskog moreuza u Persijskom zalivu, kroz koji prolazi 25% svetske trgovine naftom i jedna trećina svetske trgovine tečnim prirodnim gasom (TPG). Na svom najužem mestu, moreuz je širok samo 34 km. Ako bi se Ormuski moreuz zatvorio, cene nafte i gasa na svetskim tržištima bi vrtoglavo skočile.
Foto: Profimedia
Nepremostivo ogromno područje i velika populacija Irana
Iran je ogroman po površini i broju stanovnika. Sa teritorijalnom površinom od 1.648.195 kvadratnih kilometara, Islamska Republika je veća od Francuske, Nemačke, Belgije, Holandije, Portugalije i Španije zajedno. Osvajači se ne bi dobro proveli u Iranu, a Irak je odličan primer. Iran danas ima oko tri puta veću populaciju od Iraka 2003. godine, kada se dogodila američka invazija. Iran ima šest gradova sa više od milion stanovnika.
Glavni grad, Teheran, sa 9,6 miliona stanovnika, je 38. najveći grad na svetu. Teheran je veći od svetskih metropola kao što su NJujork (7,9 miliona stanovnika), Rijad (7,8 miliona stanovnika), Madrid (6,7 miliona stanovnika) i Rim (4,3 miliona stanovnika). Teren uopšte nije pogodan za putovanje velike invazijske vojske.
Pošto se skoro svi veći gradovi Irana nalaze na severu zemlje, dostizanje do njih zahtevalo bi natčovečanske napore. Sa populacijom od 89 miliona, Iran je 17. najveća zemlja na svetu, jednaka zbirnoj populaciji Kanade, Poljske i Švedske. Ako bi strani osvajači nekako prodrli dublje u Iran, pored geografskih prepreka, suočili bi se sa ogromnom veličinom i prenaseljenošću neprijateljskog stanovništva u velikim urbanim područjima, što bi bio gotovo nepremostiv izazov.
Foto: Profimedia
Iranski teren je složeniji od iračkog, sa više planina, planinskih venaca i strmih padina, što otežava efikasnu kontrolu osvojene teritorije. Van gradova i predgrađa, strani osvajači bi imali ogromne probleme, bilo da čuvaju obalu, planinske regione ili naselja u visoravni. Brzo bi se suočili sa izazovom žestokog gerilskog otpora, uključujući samoubilačke bombaške napade i druge pobunjeničke napade, inspirisane lojalnošću islamu i revoluciji. Većina iranskog stanovništva živi van gradova u planinama. Iranski revolucionarni gardijski korpus odavno planira gerilsku kampanju protiv invazionih snaga koje pokušavaju da prodru preko obale do severnih iranskih gradova.
Snažna motivacija Iranaca da brane revoluciju
Američka iskustva u Vijetnamu, Somaliji, Iraku, Avganistanu i drugde su surov podsetnik da su Amerikanci retko dobrodošli, čak i kada njihova okupacija navodno donosi plemenite „darove“ poput slobode, ljudskih prava i demokratije. Iran je izgubio oko polovine svog stanovništva boreći se protiv Iraka 1980-ih u onome što Iranci veruju da je rat inspirisan Amerikom kako bi uništio iransku Islamsku revoluciju. Iransko-irački rat motivisao je građane da podrže šerijatski šiitski režim. Teško je poverovati da bi Iranci jednostavno dozvolili okupaciju svoje zemlje, čak i ako bi to učinili disidenti koji su ojačali nakon izbijanja protesta nakon tragične smrti Mahse Amini u jesen 2022. godine.
Foto: Profimedia
Na kraju krajeva, iranske oružane snage su 15. najveća vojna sila na svetu. U svakom trenutku imaju 587.000 aktivnih vojnih lica i 200.000 rezervista koji mogu biti odmah aktivirani u slučaju opasnosti.
Iranci imaju dobro razvijen program bespilotnih letelica, balističkih i krstarećih raketa, tenkova i oklopnih vozila. Kada bi napravili nuklearne bombe, u svakom slučaju bi bili najmoćnija sila na Bliskom istoku. Sve što je napisano je veoma dobro poznato američkim, izraelskim, saudijskim i drugim stratezima koji bi voleli da vide promenu režima u Teheranu. Stoga se nadaju unutrašnjoj pobuni i nekoj novoj narandžastoj revoluciji, pošto Islamska Republika ne može da izgubi konvencionalni rat, prenosi geopolitika.njuz.
BONUS VIDEO:
