Ova naizgled kontroverzna teza, koju je među prvima izneo hrvatski politički analitičar Žarko Puhovski, utemeljena je u jednostavnoj logici koja postaje očigledna tek jednim pogledom na kartu sveta. Dok Trampova administracija svoj interes za Grenland pravda velikim rudnim bogatstvima i ključnom vojnom pozicijom, prava nagrada krije se južnije, u zemlji koju američki predsednik, kako se čini, doživljava tek kao geografsku anomaliju unutar američke teritorije.
Profesor Puhovski nudi jasan argument koji je, kako kaže, promakao brojnim geopolitičkim stratezima.
- Uveren sam da je Kanada Trampov pravi cilj. Ako pogledate kartu tog dela sveta, vidite da bi, kada bi Grenland postao delom SAD, Kanada bila potpuno okružena SAD-om. Tramp Kanadu doživljava kao rupu unutar teritorije SAD - ističe Puhovski.
Foto: Depositphotos
Ova perspektiva u potpunosti menja narativ. Sjedinjene Države već poseduju Aljasku na severozapadu. Aneksijom ili kupovinom Grenlanda na severoistoku, druga najveća država sveta postala bi praktično enklava unutar američke teritorije, stisnuta između tri američka fronta. Iz te pozicije, pritisak na Otavu postao bi neizdrživ, a kanadski suverenitet sveden na puku formalnost. Strategija koja na prvu deluje kao plod impulsivne megalomanije zapravo se pokazuje kao hladno proračunat, dugoročan plan za potpunu dominaciju nad severnoameričkim kontinentom.
51. savezna država
Da ova teorija nije tek puko nagađanje, potvrđuje i sama TrAmpova retorika prema severnom susedu, koja je od njegovog povratka u Belu kuću u januaru 2025. postala ne samo omalovažavajuća, nego i otvoreno preteća. NJegovo učestalo oslovljavanje kanadskog premijera sa titulom "guvernera" i pominjanje Kanade kao "velike države Kanade" preraslo je iz diplomatskog gafa u sistemsku psihološku kampanju.
Pročitajte još
Ono što su kanadski čelnici isprva odbacivali kao šalu, sada, kako navode izvori iz Otave, doživljavaju kao ozbiljan i nameran pokušaj "sejanja konfuzije i stvaranja haosa". Kulminacija je dosegnuta ponovljenim pretnjama uvođenjem carina od 25 posto na svu kanadsku robu, što bi paralizovalo ekonomiju koja je vitalno zavisna od izvoza u SAD. Politički analitičari, poput Pola Poasta sa Univerziteta u Čikagu, tvrde da Trampovi potezi proizlaze iz "pogleda na svet iz 19. veka", gde su visoke carine i teritorijalna ekspanzija bili legitimni alati za širenje moći. U tom kontekstu, ideja o Kanadi kao 51. američkoj saveznoj državi prestaje da bude bizarna fantazija i postaje logičan cilj takve imperijalne politike.
Foto: Profimedia, Depositphotos
Trampova strategija nije ograničena samo na verbalne provokacije. Tokom njegovog prvog mandata, odnosi su već bili narušeni teškim pregovorima o novom trgovinskom sporazumu (USMCA) i nametanjem carina na kanadski aluminijum i čelik. No, u drugom mandatu, pritisak je postao egzistencijalan. Osim pretnji carinama, Tramp je, prema izveštajima, počeo da dovoditi u pitanje valjanost američko-kanadske granice, pozivajući se na opskurni sporazum iz 1908. godine, pa čak i da razmatra ideju o preusmeravanju vode iz Britanske Kolumbije u sušom pogođenu Kaliforniju.
Ovaj višeslojni pritisak deo je, kako sugerišu analize, "šire strategije konsolidacije američke ekonomske dominacije u Severnoj Americi".
No, agresija nije usmerena samo spolja. Pojedini stručnjaci, poput Konora Kurtisa iz kanadskog Energy Mix-a, upozoravaju na opasnost od takozvane "meke moći". Trampova administracija, tvrdi on, planira da iskoristi američke korporativne interese, posebno u sektorima nafte, gasa i tehnologije, da iznutra potkopaju kanadsku suverenost. Lobiranjem i uticajem na ključne političke odluke, ti interesi postaju "trojanski konj" koji Kanadu polako, ali sigurno, predaje u ruke Sjedinjenih Država.
Globalni poredak u rasulu
Cela ova saga oko Grenlanda i Kanade ne može da se posmatra izolovano. Ona je simptom dublje promene u američkoj spoljnoj politici i erozije globalnog poretka uspostavljenog posle Drugog svetskog rata.
Foto: Profimedia
Analitičari s kojima se slaže i italijanski Limes primećuju da se SAD pod Trampom sve više odmiče od uloge čuvara statusa quo i pretvara u "revizionističku" silu, spremnu da silom menja granice i uspostavljene norme, baš poput Rusije i Kine.
Napad na Venecuelu i pretnje aneksijom Grenlanda pokazali su da Trampove izjave treba shvatiti ozbiljno. U svetu u kojem se temeljna pravila međunarodnog prava otvoreno dovode u pitanje, ni kanadski suverenitet više nije zagarantovan. Iako se direktna vojna invazija i dalje čini malo verovatnom, kombinacija nemilosrdnog ekonomskog rata, političke destabilizacije i psihološkog pritiska mogla bi da postigne isti cilj. Krajnji ishod bio bi Kanada koja je suverena samo na papiru, a u stvarnosti potpuno podređena interesima Amerike. Fokus na Grenland, stoga, nije ništa drugo do vešta diverzija koja skriva pravi, daleko ambiciozniji cilj.
(Express)
BONUS VIDEO:
