Dodaj Nportal kao svoj Google izvor
U prestonici Srbije održava se Komemorativni sastanak na visokom nivou povodom 65. godišnjice Prve konferencije, održane od 1. do 6. septembra 1961. godine - skupa koji je označio formalno uobličavanje pokreta i upisao Beograd među važna mesta svetske diplomatije.
Foto: Wikimedia
Domaćin predstavnicima 25 zemalja
Početkom septembra 1961. godine, da podsetimo, tadašnji glavni grad Jugoslavije bio je domaćin predstavnicima 25 zemalja iz Azije, Afrike, Evrope i Latinske Amerike.
Još tri države - Bolivija, Brazil i Ekvador - učestvovale su u svojstvu posmatrača.
Bila je to konferencija koja je okupila države koje, usred Hladnog rata, nisu želele da svoju politiku podrede jednom od dva velika svetska bloka - Sjedinjenih Država i njihovih saveznika na jednoj, i Sovjetskog Saveza i njegovih saveznika na drugoj strani
Hladni rat je uticao na gotovo svaki deo međunarodnih odnosa, dok su se istovremeno širom Azije i Afrike oslobađale države koje su tek izlazile iz kolonijalnog sistema.
Pročitajte još
Foto: Wikimedia
Važan sastanak na Brionima
U takvim okolnostima počela je da se oblikuje ideja da države ne moraju da budu deo jednog od velikih blokova, kako bi imale svoj glas u međunarodnim odnosima.
Koreni Pokreta nesvrstanih sežu u period pre Prve konferencije u Beogradu, a jedna od ključnih prekretnica bila je Bandunška konferencija, održana 1955. godine, na kojoj su predstavnici azijskih i afričkih država postavili principe koji će kasnije biti ugrađeni u politiku nesvrstavanja.
Sledeće godine, dogodio se još jedan važan korak.
Na Brionima su se 18. i 19. jula sastali predsednik Jugoslavije Josip Broz Tito, indijski premijer DŽavaharlal Nehru i egipatski predsednik Gamal Abdel Naser. NJihov susret i zajednička deklaracija značajno su doprineli približavanju pogleda na međunarodne odnose, mir i nezavisnost država.
Foto: Wikimedia
Specifična uloga Jugoslavije
Brionski sastanak smatra se jednim od ključnih koraka u procesu koji je doveo do formiranja Pokreta nesvrstanih. Međutim, Pokret nije tada formalno osnovan. To se dogodilo na Prvoj konferenciji u Beogradu 1961. godine.
Uloga Jugoslavije u čitavom procesu bila je specifična. Nakon jugoslovensko-sovjetskog raskola 1948. godine, tadašnje rukovodstvo razvijalo je sve samostalniju spoljnu politiku.
Zvanični Beograd istovremeno je uspostavljao intenzivnije veze sa državama Azije i Afrike, posebno sa zemljama koje su se borile za sopstvenu nezavisnost.
Pored Tita, među najvažnijim ličnostima procesa koji će dovesti do osnivanja Pokreta nesvrstanih bili su Nehru, Naser, predsednik Gane Kvame Nkrumah i predsednik Indonezije Ahmed Sukarno.
Foto: Wikimedia
Sve je kulminiralo u Beogradu
Sve je kulminiralo u Beogradu, u septembru 1961. godine. U istorijskim zapisima i dokumentaciji Prva konferencija je vezana za prostore tadašnje Savezne narodne skupštine, dok je novoizgrađena zgrada Saveznog izvršnog veća - današnja Palata Srbija - takođe imala važnu ulogu u programu i ceremonijalnom delu.
Učesnici su tada razgovarali o pitanjima svetskog mira, razoružanja, kolonijalizma, nacionalne nezavisnosti i ekonomskog razvoja.
Države okupljene oko politike nesvrstavanja insistirale su na principima suvereniteta, teritorijalnog integriteta, ravnopravnosti država, nezavisnosti i mirnog rešavanja međunarodnih sporova.
Uz to, borba protiv kolonijalizma i rasizma, podrška nacionalnoj nezavisnosti, razoružanje i ekonomski razvoj zemalja u razvoju bili su među važnim temama pokreta.
Pokret nije nestao sa Hladnim ratom
Tokom narednih decenija, pokret se širio izvan prvobitnog sastava. NJegovi članovi nastojali su da zajednički nastupaju oko pitanja međunarodnog mira, dekolonizacije, suvereniteta, ekonomskog razvoja i ravnopravnosti država.
Hladni rat je, međutim, imao svoj kraj, a svet se promenio. Raspad Jugoslavije posebno je pogodio Pokret nesvrstanih, jer je jedna od njegovih osnivačkih država nestala.
Članstvo Savezne Republike Jugoslavije u Pokretu nesvrstanih suspendovano je 1992. godine. Nakon promene statusa SRJ u Ujedinjenim nacijama, zahtev za dobijanje statusa posmatrača prihvaćen je 2001. godine, a potvrđen je na ministarskom sastanku u NJujorku iste godine. Srbija danas ima status posmatrača.
Ipak, pokret nije nestao sa Hladnim ratom i danas okuplja 120 država. NJegova uloga i prioriteti menjali su se zajedno sa međunarodnim okolnostima, ali je osnovna ideja ostala prepoznatljiva.
BONUS VIDEO
